Soms moet je gewoon een bus pakken naar nergens. Of een praatje beginnen over de plantenbakken met een vrouw in een blauwe boerka. Of vriendelijke ansichtkaartjes sturen met ‘de groeten uit Goes’ naar het alleenstaande huis op de hoek. En van het één komt altijd het ander. RAAK.

‘Het begon bij de blik van de man met de witlof naar de vrouw op de roltrap.’Het leven ligt voor je voeten. Zelfs op maandag. Je moet even stilstaan om het te zien. Of springen in den vreemde. Juist als je het niet bedacht had, gebeurt het. Breekt het door het eelt op je ziel. RAAK.

Van je rambam je rolmops, van je vlamvlam je volflops. Het zindert tot in je neusvleugeltjes. RAAK probeert het geheime recept van de juiste snaar te ontrafelen.

Nathalie Baartman is met LOS genomineerd voor Neerlands Hoop 2009, de VSCD cabaretprijs voor die veelbelovende theatermaker(s) die het grootste toekomstperspectief heeft/hebben.

Aldus de jury: ‘Twee theaterprogramma's heeft Nathalie Baartman nodig gehad om te laten zien dat ze in geen enkel hokje is te plaatsen.

Op haar zoektocht naar orde, waarheid, contact en genegenheid, blijft zij zeer dicht bij zichzelf, zowel in woord als in lied en in muziekkeuze. Vreemd, maar wel lekker, met een bijzondere kijk op de wereld en een geheel eigen logica. Een groot talent […] Baartman bewijst dat zij zich zeer snel ontwikkelt. Zij is zeer authentiek, volgt haar impulsen, staat met volle overgave op het podium en daar hoort ze.’

Reactieboek Agora: Wat een ontdekking!

Interview met Nathalie

‘Het is me wat met de liefde!?’ 

Nathalie Baartman is een frisse wervelwind in het hedendaagse cabaret. Ze laat zich vooralsnog niet vangen in een hokje. ‘Nog nooit zoiets gezien!’ is vaak de reactie van het publiek. Na haar studies psychologie, filosofie en dramatherapie was haar kleinkunstopleiding aan de Koningstheateracademie een goed maar onlogisch gevolg. Zoals bij Baartman wel vaker de onlogica regeert.

Met haar absurde invallen en Twentse tongval kwam ze in 2004 voor het eerst voorzichtig in ouderwetse, blauwe jurk om de hoek kijken met haar programma STAM. Daarmee won ze de persoonlijkheidsprijs  van het Rotterdamse cabaretfestival Cameretten. In haar tweede show LOS gingen de remmen er af. Het was een pleidooi tegen regelmaat, ratio en roestige relaties. Dat leverde haar in 2009 een nominatie op voor de cabaretprijs Neerlands Hoop, het meest veelbelovende talent. In haar huidige voorstelling RAAK laat ze zien dat ‘de plank in het leven mis slaan’ ook best treffend kan zijn.  Een ode aan de onvolmaaktheid? Nathalie laat het publiek steeds dichterbij komen. Haar motto in RAAK luidt: ‘Ik wil dat het echt is, de schillen moeten eraf!’

 Wie is Nathalie Baartman zonder schillen?

Nathalie lacht. ‘Dit’, zegt ze, ‘dat er een prei uit mijn laptoptas steekt.  Er is in ieder geval weinig verschil tussen de  echte Nathalie en de Nathalie op het podium.  Van m’n eigen onaangepastheid heb ik mijn beroep gemaakt. Ik speel, zoals ik ben.  Ik verwerk mijn eigen belevenissen in mijn teksten. Op één of andere manier trek ik wonderlijke situaties aan. Zo kreeg ik laatst spontaan breiles in de trein.’

 Wat laat je in RAAK zien op het podium?

Het publiek mag een kijkje nemen in mijn bestaan. Als vrienden van me in de zaal zitten, hebben ze  de neiging om op te staan en te roepen: ‘Dit is geen grap, hoor, Nathalie heeft echt in Roemenië in een woonkamer voor de plaatselijke bevolking een wulps zigeunerdansje gedaan!’

Wel of niet waar gebeurd: de magie van theater blijft overeind. Aan die wetten ontkom je niet als op de bühne staat. Ik speel met de realiteit in het spel. Dat vind ik spannend.

Ik toon mezelf in al mijn vragen en onhandigheden. Soms snap ik het leven echt niet en dat mag men zien. Daarmee hoop ik het publiek uit te nodigen hetzelfde te doen. Dat is mijn missie. Oprechtheid. Als ik het podium oploop, een eerste zin zeg en bemerk: ‘Nou, dat was ‘m dus niet!?’ dan zeg ik gewoon: ‘Dat doe ik even opnieuw.’ Dan loop ik af en kom nog een keer op. Of  ik kan op een avond zeggen: ‘Ik moet er nog even inkomen hoor, maar het probleem is alleen dat ik niet precies weet waarin.’ Dat meen ik dan ook. Ik heb in het verleden anders gespeeld: Dan zei ik: ‘Goedenavond, Geertruidenberg’,  terwijl ik eigenlijk uitschreeuwen wilde: ‘Het is me wat met de liefde!’

 Hoe reageert men op jouw eigen stijl?

Men vindt het over het algemeen smaakvoller dan geen stijl. Het grootste compliment dat ik kreeg was van een man die zei: `Jij hebt iets in me losgemaakt dat ik al heel lang kwijt was, een soort kind.’

Of een man die zei: ‘Door jouw voorstelling heb ik de dag erna eindelijk eens met plezier mijn ramen gewassen.’ Laat mij in deze wereld maar de slinger zijn. Daar ben ik beter in dan in het ‘slingers ophangen’. Als ik ze op zou hangen, val ik toch van het trapje.

 Heb je zoals dat heet ‘de lach aan je kont hangen’?

Ik ben geen grappenkanon. Mij ontschieten de komische opmerkingen eerder onbedoeld.

Mijn zelfspot is mijn kracht. Ik neem het leven niet zo serieus. Liever speel ik ermee, als een schepper van mijn eigen wereld. Vaak krijg ik te horen dat mensen het een verademing vinden.

Ik ben geboren met een prutser en een nar in me. Heel m’ n leven trek ik daar al mee op. Zelfs als ik op reis ben en de taal van het land waar ik ben niet spreek, lok ik graag een lach uit. Aan een lange tafel met Hongaren heb ik ooit tot grote hilariteit een Twents gedicht gedeclameerd.

Het is een drijfveer om situaties te doorbreken met net die ene opmerking, net dat ene gebaar. Ook is het een vorm van rebellie; ik kan me moeilijk overgeven aan een gestructureerd en voorspelbaar bestaan. Alhoewel ik daar bij vlagen naar verlang. Soms denk ik dat ik nooit volwassen word, omdat ik bang ben dat volwassenheid garant staat voor het verliezen van de speelsheid.

 Je bent in 2009 genomineerd voor de cabaretprijs Neerland Hoop voor veelbelovend cabarettalent?

‘Ik word al vijf jaar lang een aanstormend talent genoemd. Dat vind ik supergrappig. Het past ook bij me. Ik ben een laatbloeier. In RAAK zeg ik: ‘De meeste meisjes krijgen op hun veertiende borsten. Ik niet, ik kreeg een bril.’ En als ik over vijf jaar nog steeds een aanstormend talent ben, vind ik het ook prima. Ik doe wat ik doe en hou me het liefst zo min mogelijk bezig met de factor van het grote succes. Dat leidt alleen maar af van waar het in het leven om draait.’

 Waar draait het dan om?

Nathalie kijkt verheugd omhoog. ‘Die vraag staat op mijn lijf geschreven’, antwoordt ze. ‘RAAK  gaat daar ook over;  die ene geheime snaar, die heilige graal die zich niet altijd laat pakken. Soms denk ik dat het draait om het vinden van die ene liefde waarmee je leuke kinderen krijgt om uiteindelijk gezamenlijk te kunnen ganzenborden op zaterdagavond met een bakje paprikachips (zo was mijn jeugd).  En dan denk ik weer dat het draait om het simpele boeddhistische gegeven van ‘Wees in het hier en nu.’  Dat het leven, zelfs als je net pontificaal in een hondendrol stapt, zich nog steeds in volle glorie aan je kan voltrekken. Ja, dat laatste uitgangspunt kleeft eigenlijk meer aan me. Ik zoek de humor en schoonheid  in de mindere momenten. Troost heet dat ook wel.’

 Heb je een boodschap in je cabaret of wil je vooral vermaken?

‘Volgens mij draag ik elke voorstelling uit: Verloochen nooit je afkomst en je hart!

Ik voel me zeer geëngageerd, maar niet op de gebruikelijke manier . Er komen nauwelijks namen van politici in mijn voorstelling voor. Alhoewel ik in RAAK wel een zeer eigen kijk op het fenomeen PVV toon. Ik maak me zorgen om de verregaande digitalisering en daarmee onthumanisering van de samenleving. Overal hoor je piepjes en bliepjes en velen zit zombisch (= als een zombie)gekluisterd aan hun apparaat. De mobiele telefoon lijkt vergroeid te zijn met onze handen. Ook ik zelf doe daar aan mee. Het straatbeeld van wachtende mensen die slechts naar hun gsm-schermpje staren, maakt me weemoedig en strijdlustig. Er zijn nog te weinig eigenwijze, oude mannetjes met hoedjes op die een liedje fluiten. Dus moet ik dat maar gaan doen. Jodelahitie.’

 Hoe zie je jezelf over vijf jaar?

‘Dat lijkt wel een vraag uit een sollicitatiegesprek! Ik zie mijzelf het liefst eens met man en moestuin ergens waar je elke nacht de Melkweg kunt zien. Als cabaretière wil ik verder groeien in diepgang en rake verhalen. Ik zou nog meer kwetsbaarheid willen durven laten zien;  zonder een te vast plan op de planken. Gewoon kijken wat er komt en erop vertrouwen dat dat goed is. Misschien is dat wel volwassenheid. Als ik dat kan, ben ik geen aanstormend talent meer.’

Uit de pers (De Telegraaf / De Volkskrant / Theaterjournaal / TheaterCentraal / 8weekly, over haar vorige voorstelling "LOS"): "droogkomisch en absurdistisch, heel erg grappig, opmerkelijk talent" / "haar humor schuilt in subtiele en rare wendingen, bij Baartman past geen bulderlach, maar een gniffel, ze weet met haar authentieke persoonlijkheid anderhalf uur te boeien" / "het leukst aan Baartman is dat ze onvoorspelbaar is en blijft, vergeten zal je Baartman in ieder geval niet snel als je ooit een voorstelling van haar hebt bezocht" / "verrassende verbanden, tijdloze humor, een buhnepersoonlijkheid, een belofte voor de toekomst" / "ze is origineel, houdt de aandacht van haar publiek moeiteloos vast en is boven alles gewoon ontzettend geestig, ze is verfrissend met een eigenwijs, absurdistisch wereldbeeld in haar handpalm, haar observaties zijn scherp en haar verhalen raken".

In 2009 is haar eerste boek "Ik heb iets met prutsers" verschenen met daarin een selectie uit de columns die ze gedurende twee jaar schreef voor De Twentsche Courant Tubantia. Ook voor het vakblad TM schreef ze columns.